Osoba posiadająca własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego może w określonych sytuacjach zgłosić do niego członków swojej rodziny. Dzięki temu niepracujący małżonek może korzystać ze świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia bez konieczności samodzielnego opłacania składki.

Inaczej wygląda sytuacja osób pozostających w związku nieformalnym. Partner lub partnerka nie są uznawani przez przepisy za członków rodziny, dlatego nie można zgłosić ich do publicznego ubezpieczenia zdrowotnego na takich samych zasadach jak męża lub żony.

Wyjaśniamy, kiedy można ubezpieczyć małżonka, jak dokonać zgłoszenia w ZUS oraz jakie możliwości ma osoba pozostająca w związku nieformalnym.

Kogo można zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny?

Przepisy dokładnie określają, kto może zostać objęty ubezpieczeniem zdrowotnym jako członek rodziny osoby ubezpieczonej. Do tej grupy należą przede wszystkim:

• małżonek, czyli mąż lub żona,
• dzieci własne, przysposobione oraz dzieci współmałżonka,
• wnuki w określonych przypadkach,
• rodzice i dziadkowie pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

Samo wspólne zamieszkanie, prowadzenie gospodarstwa domowego lub wieloletnie pozostawanie w związku nie wystarcza do objęcia partnera publicznym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Czy można dopisać partnera do ubezpieczenia zdrowotnego?

Partnera lub partnerki pozostających w związku nieformalnym nie można zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny. Nie ma przy tym znaczenia, jak długo trwa związek, czy para ma wspólne dzieci, mieszka razem lub wspólnie ponosi koszty utrzymania.

Takiego zgłoszenia nie może dokonać ani pracodawca osoby ubezpieczonej, ani przedsiębiorca bezpośrednio w ZUS. Przepisy posługują się pojęciem małżonka, dlatego wymagane jest pozostawanie w formalnym związku małżeńskim.

Partner, który nie ma własnego prawa do świadczeń NFZ, powinien uzyskać je z innego tytułu.

Jak partner może uzyskać prawo do świadczeń NFZ?

Osoba pozostająca w związku nieformalnym może zostać objęta ubezpieczeniem zdrowotnym między innymi po podjęciu zatrudnienia, rozpoczęciu działalności gospodarczej lub zawarciu umowy, z którą wiąże się obowiązek opłacania składki zdrowotnej.

Prawo do świadczeń może również wynikać z rejestracji jako osoba bezrobotna. Innym rozwiązaniem jest zawarcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z Narodowym Funduszem Zdrowia i samodzielne opłacanie składek.

Każda z tych możliwości działa niezależnie od ubezpieczenia drugiego partnera.

Czy można zgłosić niepracującego małżonka do ubezpieczenia?

Niepracujący mąż lub żona mogą zostać zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego współmałżonka. Warunkiem jest brak własnego tytułu do ubezpieczenia.

Zgłoszenie może być potrzebne przykładowo wtedy, gdy małżonek:

• zakończył zatrudnienie,
• przestał prowadzić działalność gospodarczą,
• nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna,
• nie otrzymuje emerytury ani renty,
• nie podlega ubezpieczeniu z innego obowiązkowego tytułu.

Jeżeli małżonek posiada już własny tytuł, na przykład pracuje lub prowadzi firmę, korzysta z ubezpieczenia na tej podstawie. Nie powinien być wówczas zgłaszany jako członek rodziny.

Jak zgłosić małżonka przez pracodawcę?

Pracownik, który chce objąć nieubezpieczonego małżonka swoim ubezpieczeniem zdrowotnym, powinien przekazać pracodawcy wymagane dane. Należy zrobić to w ciągu 7 dni od dnia, w którym powstała możliwość lub obowiązek zgłoszenia, na przykład od utraty pracy przez współmałżonka.

Na podstawie otrzymanych informacji pracodawca przygotowuje i przesyła do ZUS formularz ZUS ZCNA. Jest to dokument przeznaczony do zgłaszania oraz wyrejestrowywania członków rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego.

Pracownik nie przekazuje formularza samodzielnie do ZUS, ponieważ płatnikiem jego składek jest pracodawca.

Jak przedsiębiorca zgłasza małżonka do ubezpieczenia?

Osoba prowadząca działalność gospodarczą jest dla siebie płatnikiem składek. Dlatego zgłoszenia nieubezpieczonego małżonka dokonuje samodzielnie na formularzu ZUS ZCNA.

Dokument można przekazać elektronicznie za pośrednictwem systemu ZUS. Także w tym przypadku obowiązuje termin 7 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających zgłoszenie.

Samo zgłoszenie małżonka jako członka rodziny nie powoduje podwyższenia składki zdrowotnej przedsiębiorcy.

Czy zgłoszenie małżonka zwiększa składkę zdrowotną?

Objęcie małżonka ubezpieczeniem zdrowotnym jako członka rodziny nie oznacza konieczności opłacania dodatkowej składki. Jej wysokość nie zależy od liczby zgłoszonych osób.

Niepracujący współmałżonek otrzymuje dostęp do świadczeń finansowanych przez NFZ na podstawie zgłoszenia osoby ubezpieczonej. Nie staje się jednak z tego powodu samodzielnym płatnikiem składek.

Rozdzielność majątkowa a ubezpieczenie zdrowotne małżonka

Rozdzielność majątkowa nie wyklucza możliwości zgłoszenia męża lub żony do ubezpieczenia zdrowotnego. Dla ZUS znaczenie ma fakt pozostawania w związku małżeńskim oraz brak własnego tytułu do ubezpieczenia po stronie zgłaszanej osoby.

Nie ma znaczenia, czy małżonkowie mają wspólne konto, osobne majątki albo podpisali intercyzę. Rozdzielność majątkowa nie powoduje utraty statusu małżonka w rozumieniu przepisów dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego.

Kiedy trzeba wyrejestrować małżonka?

Małżonka należy wyrejestrować, gdy uzyska własny tytuł do ubezpieczenia. Może to nastąpić między innymi po rozpoczęciu pracy, założeniu działalności gospodarczej, zarejestrowaniu się w urzędzie pracy albo uzyskaniu emerytury lub renty.

O zmianie należy poinformować płatnika składek w ciągu 7 dni. Pracownik przekazuje informację pracodawcy, natomiast przedsiębiorca dokonuje wyrejestrowania samodzielnie za pomocą formularza ZUS ZCNA.

Trzeba również pamiętać, że zmiana pracodawcy przez osobę ubezpieczoną może oznaczać konieczność ponownego zgłoszenia członków rodziny. Poprzedni pracodawca wyrejestrowuje bowiem zarówno pracownika, jak i zgłoszone przez niego osoby.

Czy prywatnym ubezpieczeniem zdrowotnym można objąć partnera?

W przypadku prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych zasady zależą od warunków konkretnego produktu. Wiele ofert umożliwia objęcie ochroną partnera lub partnerki niezależnie od tego, czy para pozostaje w związku małżeńskim.

Prywatna polisa może zapewniać dostęp do konsultacji lekarskich, badań diagnostycznych, specjalistów, rehabilitacji lub innych świadczeń określonych w umowie.

Nie należy jednak utożsamiać prywatnej ochrony z publicznym ubezpieczeniem zdrowotnym. Prywatna polisa działa zgodnie z zakresem ustalonym przez ubezpieczyciela i nie stanowi zgłoszenia partnera do NFZ.

Przed wyborem oferty warto sprawdzić, czy obejmuje ona partnera, jakie placówki znajdują się w sieci medycznej oraz czy obowiązują karencje, limity wizyt lub wyłączenia odpowiedzialności.

Ubezpieczenie zdrowotne małżonka i partnera – podsumowanie

Do publicznego ubezpieczenia zdrowotnego można zgłosić niepracującego małżonka, pod warunkiem że nie posiada on własnego tytułu do ubezpieczenia. Zgłoszenie odbywa się na formularzu ZUS ZCNA i nie powoduje zwiększenia wysokości składki.

Takiej możliwości nie mają osoby pozostające wyłącznie w związku nieformalnym. Partner musi uzyskać prawo do świadczeń NFZ samodzielnie, na przykład poprzez zatrudnienie, działalność gospodarczą, urząd pracy lub dobrowolne ubezpieczenie.

Prywatna polisa zdrowotna może natomiast pozwolić na objęcie ochroną również partnera lub partnerki, jeśli przewidują to warunki wybranego ubezpieczenia.

Potrzebujesz pomocy przy zgłoszeniu małżonka do ubezpieczenia zdrowotnego albo szukasz prywatnej ochrony medycznej dla siebie i bliskiej osoby? Skontaktuj się z WRS Sendra Biuro Rachunkowe i Ubezpieczenia. Pomożemy w formalnościach ZUS oraz porównamy dostępne rozwiązania z zakresu ubezpieczeń w Ostrowie Wielkopolskim.