Urlopy związane z rodzicielstwem nie są zarezerwowane wyłącznie dla pracowników etatowych. Również przedsiębiorcy – zarówno matki, jak i ojcowie – mogą skorzystać z prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres tzw. urlopu ojcowskiego oraz rodzicielskiego.
W praktyce ojcowie najczęściej wybierają 2 tygodnie urlopu ojcowskiego oraz dodatkowe 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Poniżej omawiamy, jakie dokumenty są wymagane, jakie obowiązki powstają wobec ZUS oraz czy w tym czasie można prowadzić działalność gospodarczą.

Przedsiębiorca nie idzie na „urlop” – może pracować dalej

W przypadku przedsiębiorców nie mówimy o klasycznym „urlopie”, który dotyczy tylko pracowników, lecz o prawie do pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres ojcowski lub rodzicielski.
Ważne: korzystanie ze świadczeń nie ogranicza w żaden sposób możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

Warunki uzyskania zasiłku

Podstawowym warunkiem jest podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Dzięki temu przedsiębiorca:

• otrzymuje zasiłek macierzyński,
• nie opłaca składek społecznych i Funduszu Pracy,
• ma składki emerytalne i rentowe finansowane z budżetu państwa,
• podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Jeśli wysokość zasiłku nie przekracza świadczenia rodzicielskiego (1000 zł), przedsiębiorca nie opłaca także składki zdrowotnej (art. 82 ust. 9a ustawy o świadczeniach zdrowotnych).

Zawieszenie działalności a prawo do zasiłku

Jeżeli zasiłek macierzyński jest wyższy od świadczenia rodzicielskiego, przedsiębiorca może dodatkowo zawiesić działalność gospodarczą bez utraty prawa do świadczeń. W takiej sytuacji nie płaci również składki zdrowotnej.

Formalności w ZUS

Pobieranie zasiłku wiąże się z obowiązkiem dokonania zmian w zgłoszeniach do ZUS:

• wyrejestrowanie z pełnych ubezpieczeń na druku ZWUA,
• zgłoszenie tylko do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZZA (kod 0580 – gdy nie trzeba opłacać składki zdrowotnej),
• po zakończeniu świadczenia – ponowne zgłoszenie do wszystkich ubezpieczeń.

Dodatkowo przedsiębiorca musi prawidłowo rozliczać składki na dokumentach DRA/RCA.

Dokumenty wymagane do zasiłku

Wniosek należy złożyć przed rozpoczęciem okresu pobierania zasiłku.
Przykład: planując urlop ojcowski od 1 sierpnia, trzeba złożyć wniosek najpóźniej 31 lipca.

Do ZUS należy złożyć:

• druk ZAO – wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego,
• druk ZUR – wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego,
• druk ZUS Z-3b oraz poświadczoną kopię aktu urodzenia dziecka,
• w przypadku urlopu rodzicielskiego – zaświadczenie z zakładu pracy matki (druk ZAS-24) lub wniosek o pozyskanie danych przez ZUS (pismo ogólne POG),
• dodatkowe oświadczenie ojca o korzystaniu/niekorzystaniu z zasiłku z innego tytułu.

Czy matka i ojciec mogą korzystać z urlopu jednocześnie?

Tak. Nie ma żadnych przeciwwskazań, aby ojciec dziecka otrzymywał zasiłek macierzyński w tym samym czasie, gdy matka przebywa na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim.

Terminy wykorzystania świadczeń

Uprawnienia do zasiłków są ograniczone czasowo:

• urlop ojcowski – do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia,
• urlop rodzicielski – do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Brak złożenia wniosku w tych okresach oznacza utratę prawa do świadczenia.