Umowa zlecenia oraz działalność gospodarcza są odrębnymi podstawami do ubezpieczeń społecznych. W sytuacji, gdy występuje zbieg tych tytułów, konieczne jest ustalenie, z którego z nich będą opłacane składki ZUS. W pewnych okolicznościach nie dochodzi do zbiegu tytułów ubezpieczeń – dzieje się tak, gdy umowa zlecenia realizowana jest w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lub gdy osoba korzysta z ulgi na start albo prowadzi działalność nieewidencjonowaną.

Przedsiębiorcy zawierający dodatkowo umowy zlecenia mogą być objęci ubezpieczeniami społecznymi z jednego lub obu tytułów. W szczególnych przypadkach składki mogą być obowiązkowe zarówno z działalności gospodarczej, jak i z umowy zlecenia.

Umowa zlecenia w ramach działalności gospodarczej

Jeżeli przedsiębiorca zawiera umowę zlecenia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, składki ZUS odprowadza wyłącznie z tytułu działalności gospodarczej. Umowa zlecenia w takim przypadku nie stanowi osobnej podstawy do ubezpieczeń.

Kluczowe jest, aby zakres działalności gospodarczej i czynności wykonywanych na podstawie umowy zlecenia były takie same. Jeśli natomiast czynności realizowane w ramach umowy zlecenia różnią się od działalności, może dojść do zbiegu tytułów ubezpieczeniowych.

Zbieg tytułów ubezpieczeń – działalność gospodarcza i umowa zlecenia

W przypadku, gdy przedsiębiorca zawiera umowę zlecenia niezwiązaną z prowadzoną działalnością, podlega ubezpieczeniom społecznym:

• z działalności gospodarczej,
• z umowy zlecenia,
• lub z obu tytułów równocześnie.

Decyzja o tym, które tytuły będą podstawą do ubezpieczeń, zależy od wysokości wynagrodzenia z umowy zlecenia oraz od tego, czy przedsiębiorca korzysta z preferencyjnych składek.

Przykład:
Maria P., wspólnik spółki jawnej, prowadzi działalność i opłaca składki od podstawy wynoszącej 60% prognozowanego wynagrodzenia (4694,40 zł). Dodatkowo zawiera umowę zlecenia, z której osiąga 1500 zł miesięcznie. Obowiązkowe składki ZUS opłaca wyłącznie z tytułu działalności gospodarczej.

Preferencyjne składki ZUS i ulga na start

Osoby korzystające z preferencyjnych składek ZUS lub ulgi na start również mogą być objęte składkami z kilku tytułów. Jeśli wynagrodzenie z umowy zlecenia osiągnie minimalną podstawę wymiaru składek, przedsiębiorca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wyłącznie z umowy zlecenia, a z działalności gospodarczej płaci jedynie składkę zdrowotną.

Przykład:
Kazimierz M., który korzysta z ulgi na start, prowadzi działalność gospodarczą oraz pracuje na podstawie umowy zlecenia, z której uzyskuje 2000 zł miesięcznie. Składki społeczne są obowiązkowe zarówno z działalności, jak i z umowy zlecenia.

Ubezpieczenie zdrowotne

Każdy tytuł do ubezpieczeń, w tym działalność gospodarcza i umowy cywilnoprawne, jest podstawą do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Osoba prowadząca działalność i jednocześnie wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia opłaca składki zdrowotne z obu tytułów oddzielnie.

Przykład:
Lidia R. prowadzi zakład krawiecki i korzysta z ulgi na start. Jednocześnie pracuje na umowę zlecenia jako tłumacz. W tym przypadku opłaca składki zdrowotne z obu tytułów.

Działalność nieewidencjonowana

Osoby prowadzące działalność nieewidencjonowaną nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnym. Jeżeli jednak zawrą dodatkowo umowę zlecenia, składki ZUS opłacane są na zasadach ogólnych, ponieważ umowa zlecenia jest jedynym tytułem do ubezpieczeń.

Przykład:
Osoba wykonująca działalność nieewidencjonowaną, której przychód nie przekracza 75% minimalnego wynagrodzenia miesięcznie, zawiera umowę zlecenia. Składki na ubezpieczenia społeczne odprowadzane są wyłącznie z tej umowy.

Powyższe zasady opisują różnorodne scenariusze dotyczące łączenia działalności gospodarczej z umowami zlecenia i pozwalają na elastyczne zarządzanie składkami ZUS w zależności od sytuacji przedsiębiorcy.