Osoby objęte ubezpieczeniem wypadkowym, które ucierpiały wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, mogą liczyć na jednorazowe świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od 1 kwietnia 2025 roku za każdy procent trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ZUS wypłaca 1636 zł.

Komu przysługuje odszkodowanie

Prawo do świadczenia mają osoby ubezpieczone, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku w pracy lub choroby zawodowej. W określonych przypadkach możliwe jest uzyskanie odszkodowania ponownie – pod warunkiem, że pogorszenie stanu zdrowia (co najmniej o 10%) jest związane z wcześniejszym zdarzeniem.

Odszkodowanie mogą otrzymać również członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego, jeśli śmierć nastąpiła w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

ZUS może też wypłacić świadczenie w nietypowych przypadkach – na przykład uczniowi, który doznał obrażeń podczas zajęć wychowania fizycznego. W takiej sytuacji konieczne jest jednak stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy. Sam uszczerbek na zdrowiu, bez takiego orzeczenia, nie wystarczy do uzyskania świadczenia. Do grona uprawnionych mogą należeć także wolontariusze czy ławnicy.

Jak złożyć wniosek o odszkodowanie

Aby ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie, należy złożyć stosowny wniosek – bezpośrednio w ZUS (np. w przypadku przedsiębiorców) lub za pośrednictwem pracodawcy, jeśli chodzi o pracowników.

Po zakończeniu leczenia oraz rehabilitacji osoba ubezpieczona powinna złożyć:

• wniosek o odszkodowanie,
• zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia (druk OL-9),
• dokumentację medyczną.

Te dokumenty trafiają do płatnika składek (np. pracodawcy), który przekazuje je do ZUS. Orzecznik lub komisja lekarska ocenia stopień uszczerbku i jego związek z wypadkiem. Na podstawie ich opinii ZUS wydaje decyzję o przyznaniu (lub odmowie) odszkodowania – ma na to 14 dni od chwili uprawomocnienia się orzeczenia albo wyjaśnienia wszystkich niezbędnych okoliczności. Samo świadczenie wypłacane jest w ciągu 30 dni od daty wydania decyzji.

Do wniosku należy dołączyć również dokumentację dotyczącą samego zdarzenia:

• protokół powypadkowy – w przypadku pracowników, sporządzany przez pracodawcę,
• kartę wypadku – jeśli chodzi o osoby prowadzące działalność gospodarczą,
• decyzję sanepidu – przy chorobach zawodowych.

Kwoty odszkodowania

Wysokość jednorazowego świadczenia ustalana jest na podstawie 20% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdy procent trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Od 1 kwietnia 2025 roku stawka ta wynosi 1636 zł. Dla przykładu – osoba z 5% uszczerbkiem otrzyma 8180 zł brutto. Nowe stawki obowiązują do 31 marca 2026 roku.

Kiedy świadczenie nie przysługuje

ZUS podkreśla, że nie każda osoba poszkodowana w wypadku otrzyma odszkodowanie. Świadczenie nie przysługuje, jeżeli do zdarzenia doszło z winy pracownika, który rażąco naruszył przepisy bhp lub zrobił to celowo. Odszkodowania nie uzyska również osoba, która była pod wpływem alkoholu lub substancji odurzających i przyczyniła się w dużym stopniu do powstania wypadku. Wyjątkiem są wypadki śmiertelne – w takich przypadkach ograniczenie to nie obowiązuje.